Zovu ih „tihim profesionalcima“ i „ratnicima senki“, predstavljaju najpoznatije specijalce američke vojske, bez čijeg učešća nije prošao skoro ni jedan rat ili sukob u kome su posle Drugog svetskog rata zvanično ili nezvanično učestvovale američke snage. Od osnivanja 1953. godine, „zelene bertke“ su bile su i ostale sinonim za specijalce i univerzalne vojnike, koji su često predstavljali nevidljivu prethodnicu većeg američkog vojnog angažovanja u nekom kriznom regionu. Obeležje po kojem se prepoznaju širom sveta su upravo tamno zelene beretke sa amblemom na kome je uspravno okrenut bodež, ukrštene strele i natpis DE OPRESSO LIBER – „Sloboda ugnjetenima“. Na uniformama nose oznake „Special Forces“ i „Airborne“ i oznaku u vidu uspravnog bodeža koga presecaju tri munje – simbol njihove osposobljenosti za dejstva na kopnu, vodi i u vazduhu.Pokrivaju planetuDanas postoji pet aktivnih grupa specijalnih vazdušno-desatnih snaga „zelenih beretki“ (Special Forces/Airborne – „Green berets“), koje otprilike odgovaraju rangu jedne brigade: 1, 3, 5, 7. i 10. Special Forces Group/Airborne (SFG/A). Svaka od ovih grupa „pokriva“ određeni region sveta: 5. pokriva Jugoistočnu Aziju i Indijski okean, 7. Latinsku Ameriku, 10. Evropu i Severnu Afriku, 3. pod-saharsku Afriku, dok je 1. zadužena za Pacifički region i Severoistočnu Aziju.Deseta grupa stacionirana u Fort Carsonu u Koloradu, „pokriva“ Evropu i severnu Afriku, a njen 1. bataljon (1st/10th SFG) je decenijama bio stacioniran u nemačkoj banji Bad Tolc, ali je pre nekoliko godina premešten na novu lokaciju, takođe u Nemačkoj – u gradić Boblingen. Osim aktivnih, postoje i dve SFG u sastavu Nacionalne Garde – 19. i 20. grupa, koje po pitanju operativne sposobnosti ni u čemu ne zaostaju za svojim kolegama u aktivnom sastavu. Svih sedam grupa pripadaju Armijskoj (kopnenoj) komandi za specijalne operacije – United States Army Special Forces Command (Airborne) – USASFC/A, koja je stacionirana u poznatoj vojnoj bazi Fort Breg u državi Severna Karolina. U ovoj bazi postoji i radi u svetu dobro poznata Škola za specijalno ratovanje i obuku specijalnih snaga „ John F. Kennedy“ (Special Warfare Center and School JFK), kroz koju je do sada prošao i gde se obučavao veliki broj starešina specijalnih jedinica iz SAD, NATO i drugih zemalja širom sveta, koje imaju vojnu saradnju sa američkom armijom.Jačina jedne SFG je oko 1.300 vojnika, organizovanih u: komandu i komandnu četu (Headquarters and Headquarters Company, HHD-ODC), jačine oko 90 ljudi, čete za podršku (Group Suport Company – GSC) sa preko 140 vojnika, kao i tri SF bataljona, svaki sa preko 380 specijalaca.„Alfa“ timoviIzvor: usarmy.vo.llnwd.netBataljon „zelenih beretki“ (Operational Detachment „Charlie“ – ODC) sastavljen je od komande (14 vojnika), komandnog voda ( 37 vojnika), tri čete specijalaca (operativna odreda) i jedne čete za podršku, sa 83 vojnika u svakoj četi. Četa za podršku snabdeva jedinice u operativnim oblastima, pruža sanitetsku i tehničku pomoć i rukuje uređajima za vezu. Jedna četa, odnosno „odred“ SF (Operational Detachment „Bravo“ – ODB) sastoji se od komandnog odeljenja sa 11 ljudi i šest borbenih timova, koji se označavaju kao Operational Detachment „Alpha“ (ODA), i u svakom od ovih timova se nalazi 12 starešina određenih specijalnosti.U svakom ODB zastupljena je različita vrsta specijalizacije, pa tako, na primer, jedan ODA tim popunjavaju padobranci obučeni za skokove sa velikih visina (HALO/HAHO), u drugom timu su borbeni ronioci, a u trećem eksperti za borbu u džungli ili kao u slučaju 1. bataljona 10th SFG, jedan ODA tim je specijalizovan za dejstva u visokim planinskim predelima. OD „Alpha“, kao najmanja taktička jedinica „zelenih beretki“, broji dvanaest operativaca (2 oficira i 10 podoficira), specijalista za određene oblasti. Komandna sekcija se sastoji od dvojice oficira – komandira i njegovog zamenika. Za oblasti planiranja i izviđanja nadležni su stariji narednik (Master Sergeant) i jedan podoficir nižeg ranga, čiji zadatak obuhvata planiranje i pripremu akcija. Narednik-specijalista za oružje (Weapons Sergeant) raspolaže znanjem koje se odnosi na rukovanje sa lakim i teškim naoružanjem domaće i strane proizvodnje, kao i obučavanje drugih ljudi da rukuju tim oružjem. Težište specijaliste inženjerije (Engineer Sergeant) je u poznavanju i upotrebi eksplozivnih naprava i upaljača (formacijskih i improvizovanih) i diverzantske i sabotažne taktike, ali i izgradnja objekata „civilne“ infrastrukture.Ukrštena obukaSpecijalista za uređaje veze i telekomunikacije (Communication Sergeant) je obučen da uspostavi vezu kako modernom telekomunikacionom tehnikom preko satelitskih veza, tako i sa starim kratkotalasnim radio uređajima i improvizovanim antenama. Medicinsko obezbeđenje preuzimaju dvoje specijalista za sanitet (Combat Medics), koji osim preventivne zaštite i saniranja lakših obolenja, rana i povreda, raspolažu i znanjem za izvođenje osnovnih medicinskih i hiruških intervencija u hitnim slučajevima, poznavanjem stomatologije i veterinarske medicine.Svi članovi ODA prolaze kroz kurseve nekoliko stranih jezika, a obavezno je poznavanje jezika svoje operativne oblasti, kao i istorije, tradicije i lokalnih običaja u području na kome deluju. Osim toga, pored svoje osnovne specijalnosti u timu, obučeni su i za najmanje još jednu dopunsku specijalnost, tako da su u stanju da preuzmu na sebe više zadataka u timu. To se postiže konstantnim ukrštenim treningom (Cross-trening) između članova tima.Jedan od njihovih tradicionalnih osnovnih zadataka je organizovanje i obučavanje gerilskih i partizanskih jedinica u neprijateljskoj pozadini i njihova priprema za operacije protiv manjih neprijateljskih snaga i objekata. Ovu instruktorsku misiju, pomoću „pokretnih instruktorskih timova“ (MTT) sprovode i u prijateljskim zemljama, u kojima obučavaju i savetuju njihove vojne i paravojne formacije u protivpobunjeničkoj i protivterorističkoj borbi.Prvi u AvganistanuNa spisku zadataka koje ODA timovi izvršavaju nalaze se i direktne akcije, prepadi, diverzije i sabotaže, protivteroristička borba, lasersko obeležavanje i navođenje avijacijske i aeriljerijske vatre po ciljevima na zemlji, izviđačke misije u dubini neprijateljeve pozadine i prikupljanje važnih obaveštajnih podataka, psihološko-propagandne operacije, civilno-vojni poslovi na pridobijanju „srca i umova“ lokalnog stanovništva (pružanje medicinske i humanitarne pomoći, dostava hrane, obrazovanje, izgradnja objekata i sl.).Prva američka vojna jedinica koja je u oktobru 2001. iz pravca Uzbekistana, helikopterima Chinook ušla na tle Avganistana bio je ODA-555 „Triple Nickel“ iz sastava 5. SFG. Njihov zadatak je bio da se spoje sa komandantima antitalibanske Severne alijanse, organizuju ih za borbu, prikupe važne obaveštajne podatke i iskoriste prednosti vazdušne podrške sa ciljem da se talibani i snage Al Kaide poraze. Zbog toga je primarni zadatak bio precizno navođenje avijacije za pogađanje ciljeva na zemlji pomoću laserskih obeleživača. Prva važna meta bila je vazduhoplovna baza Bagram, a zatim i Kabul, kao i neprijateljski štabovi, komandno-kontrolni objekti, kampovi Al Kaide.Da bi u potpunosti ispunili ovaj širok spektar dužnosti, od kojih se većina odvija u neprijateljskom okruženju i van dodira sa glavninom svojih snaga, „zelene beretke“ prolaze dugotrajnu i složenu obuku koja obuhvata: taktiku specijalnih dejstava, zasede, izviđačke patrole, napredni borbeni kurs upotrebe oružja i situacioona gađanja, rukovanje raznim vrstama domaćeg i stranog lakog i teškog naoružanja, padobransku obuku, uključujući i skokove sa većih visina HAHO/HALO tehnikom, ronjenje, skijanje, letnju i zimsku alpinistiku, boravak i preživljavanje u prirodi, kurseve za borbu u pustinji, džungli, zimskim uslovima, kurs stranih jezika, rukovanje sredstvima veze, osnovni sanitetski kurs, osnove protivpobunjeničke i protivterorističke borbe, korišćenje savremene optoelektronske i laserske opreme za izviđanje, osmatranje, snimanje i navođenje i drugo.Naoružane diplomateDeseta SFG je najstarija postojeća jedinica „zelenih beretki“, formirana u junu 1953. godine u Fort Bregu. Specijalizovala se za zadatke u Evropi i prema prostoru koji je tada zahvatao socijalistički Varšavski pakt na čelu sa SSSR-om, koji se nalazio u iscrpljujućem „hladnom ratu“ protiv kapitalističkog Zapada. Od raspada SSSR-a i rušenja Berlinskog zida, a posebno nakon terorističkih napada od 11. septembra 2001. i „rata protiv terorizma“ koji je nakon toga poveden od strane SAD, na „radnoj“ mapi 10th SFG nalaze se brojni krizni regioni: Bosna, Makedonija, Kosovo, Irak, Kurdistan, Avganistan, Gruzija, Afrika (Mauritanija, Čad, Mali, Niger). Iako je za zadatke u Africi Alfa-timovima timovima iz 10. SFG nedostajalo poznavanje specifičnosti ovih zemalja i jezika (Arapski i francuski), ipak su se brzo pripremili i prilagodili, zajedno sa kolegama iz 3rd SFG koja je u potpunosti zadužena za Afriku. Upravo zbog ovakvih aktivnosti instruktorske i borbene timove „zelenih beretki“ s punim parvom nazivaju i „naoružano ministarstvo inostranih poslova“.Standardno automatsko naoružanje ODA timova su Colt M4 A1 SOPMOD/CQBR (Close Quarters Battle Receiver), opremljene optićkim holografskim nišanom EOTech sa „red dot“, laserskim obeleživačem cilja Insight Technology LA-5 PEQ ATPIAL Visible /IR-Laser, taktičkim svetlom Surefire M900 sa prednjim rukohvatom (Vertical Foregrip Weaponlight). U opticaju su i optički nišani Trijicon TA01 NSN-DOC ACOG 4×32 sa Docter Optic „red dot“. Treća vrsta optičkih nišana na CQBR M4 su Schmidt&Bender 1,1 – 4×20 Short Dot koji su visoko montirani na držaču LaRue Tactical SPR-1.93.Po potrebi na puške se stavlja i prigušivač pucnja KAC, potcevni bacač granata 40 mm M203, a pomoću Krylon Camouflage spreja puške se farbaju u maskirne boje. U arsenalu se nalaze pištolji Glock 17 i 19 i Beretta 92 FS, PDW FN P90, H&K MP5 i MP7, puškomitraljezi FN Minimi 5,56mm M249 SAW, MK46 MOD.0 i MK48, kao i dobri stari M60 E4 u kalibru 7,62 mm, zatim snajperske puške M21 Designated Marksman, M24 SWS i M25 SR i „teški“ dalekometni Barrett M82A1. Borbene sačmare zastupaju Remington 870 i Benelli 1014, dok „ručnu artiljeriju“ predvode raketni bacači M72 LAW, AT-4 i FGM-172 SRAW, a u timu su i laki minobacači M224 LWCMS kalibra 60 mm.Mobilnu komponentnu čine terenska vozila Humvees SF-HMMWV i Land Rover Defender 110 posebno adaptirana za specijalne operacije i opremljena sredstvima vatrene podrške: mitraljezima M60 i Browning M2HB u kalibru.50, ali i automatskim bacačima granata MK-19. Prava sredstva i oprema za „univerzalne vojnike“ čije je radno mesto – planeta Zemlja.
Autor teksta: Dragan Džamić
Izvor slika: eucom.mil, usarmy.vo.llnwd.net
